Komt er eindelijk een routekaart voor jouw motor?

Het kabinet belooft samen met de sector een haalbaar tijdpad op te stellen voor minder CO₂ en NOx. Wat betekent dat voor jouw investeringsplannen?
Vervang je je motor nu, of wacht je nog vijf jaar? Veel scheepseigenaren schuiven die vraag al jaren voor zich uit. Dat komt niet door onwil. Niemand kan je vertellen welke kant het opgaat. Daar moet nu verandering in komen. Half oktober nam het kabinet een motie over van JA21-Kamerlid Goudzwaard. Die vraagt om een haalbaar tijdpad voor de verduurzaming van de binnenvaart, opgesteld samen met de sector.

Wat vraagt de motie?

De motie vraagt de regering om samen met de binnenvaart een tijdpad op te stellen voor minder uitstoot van CO₂ en stikstofoxiden (NOx). Ook moet het kabinet duidelijk maken welke maatregelen daarvoor nodig zijn, welke rol Stage V-motoren spelen en op welke steun ondernemers kunnen rekenen.

Verladersorganisatie evofenedex is blij met de motie. Tijdens het Commissiedebat Maritiem pleitte zij al voor een duidelijke koers met breed draagvlak. Ze vroeg daar ook om een slagvaardige Binnenvaarttafel.

Let wel op wat er níet in staat. Er hangt nog geen datum aan het tijdpad en er komt geen nieuw geld bij. De motie is vooral een opdracht aan het ministerie om samen met de sector duidelijkheid te scheppen.

Waarom dit nu speelt

De afgelopen jaren veranderden de spelregels steeds. HVO was lang de makkelijke route. Toen werd de prijs ervan begin dit jaar ongeveer twee keer zo hoog, door RED III en de nieuwe brandstoftransitieverplichting. Volgens het ministerie is dat een bewuste keuze: het wegvervoer betaalt niet langer mee aan HVO in de binnenvaart. In een gesprek met KBN in april spraken overheid en sector af om te blijven praten over de energietransitie op de lange termijn.

Een motor gaat lang mee. Kies je verkeerd, dan zit je daar jaren aan vast. Een tijdpad helpt je om te kiezen tussen Stage V, hybride of een volledig elektrische aandrijflijn.

Deze bouwstenen liggen al klaar

Het tijdpad moet nog geschreven worden, maar een paar onderdelen liggen al op tafel.

Stage V-subsidie wordt geëvalueerd: voor passagiersschepen in de praktijk dicht. Met de Tijdelijke subsidieregeling verduurzaming binnenvaartschepen (2021–2025) kregen in de eerste vier jaar 376 schepen een bijdrage voor een nieuwe motor. Passagiersschepen konden daar sinds 2025 vrijwel niet meer op rekenen. Door strengere Europese staatssteunregels moest een schip na afloop als “schoon schip” gelden. Voor een passagiersschip betekent dat: minstens de helft van de energie komt uit brandstof zonder directe CO₂-uitstoot of uit stroom van de wal. Een losse Stage V-motor of katalysator haalt dat niet. Formeel waren passagiersschepen niet uitgesloten, maar vrijwel alle aanvragen werden afgewezen. BBZ noemde dat oneerlijk, omdat vracht- en passagiersvaart aan dezelfde emissie-eisen moeten voldoen. Het ministerie evalueert de regeling nu. De evaluatie verschijnt op 1 december 2026, later dan het eerder geplande 1 juli.

Nieuwe energielijnen krijgen geld. Voor de TS-VOEB-regeling is tot en met 2029 ongeveer €230 miljoen beschikbaar. Die is bedoeld voor elektrisch varen, waterstof en methanol. De eerste ronde, met zo’n €37 miljoen, is open van 17 november 2026 tot en met 16 maart 2027. Ook hier moet je schip na afloop een “schoon binnenvaartschip” zijn. Een Stage V-generator telt alleen mee in combinatie met een elektromotor en batterijen, en alleen bij ombouw van kleinere schepen (tot en met CEMT-klasse III).

Elektrisch varen is nu fiscaal in het nadeel.
Vaar je op scheepsdiesel dan betaal je geen accijns, dankzij de Akte van Mannheim. Vaar je elektrisch, dan betaal je wel energiebelasting. Dat vindt het kabinet scheef. De ministeries van Financiën en IenW onderzoeken daarom of die belasting omlaag kan.

Kijk ook over de grens

Op dezelfde dag dat evofenedex de motie toejuichte, nam Duitsland een eigen actieplan aan voor klimaatvriendelijke scheepvaart. Daar hoort €400 miljoen aan subsidie bij. Vaar je veel op Duitse wateren, houd dat plan dan in de gaten. Op 5 november volgt een conferentie over de uitwerking.

Hoe stevig is deze belofte?

Een overgenomen motie is een opdracht, geen wet. Hoe snel het tijdpad er komt, hangt af van het ministerie en van de politiek. Bij een kabinet zonder vaste meerderheid kan de koers bovendien snel veranderen. Reken dus niet op een definitieve routekaart voor volgend vaarseizoen.

Wat kun jij als scheepseigenaar nu doen?

Wacht niet tot het tijdpad er ligt. Begin met deze stappen:

– Zet je motoren en generatoren op papier. Noteer per motor het bouwjaar, de emissieklasse en de draaiuren. Schat ook in wanneer vervanging nodig is. Dan weet je straks meteen welke regeling bij je past.
– Leg de verschillende opties naast elkaar. Een SCR-katalysator of een revisie naar Stage V-niveau passen bij vrijwel elk toekomstscenario. Daarentegen zijn de subsidies die nu beschikbaar zijn niet eindeloos beschikbaar, en is nu het moment om daar optimaal van te profiteren.
– Kijk of de TS-VOEB bij je past. De eerste ronde opent op 17 november. Denk je aan (gedeeltelijk) elektrisch varen, zoek dan uit hoe je dat binnen de richtlijnen van de subsidie kunt doen en vraag offertes aan.
– Lees de evaluatie op 1 december. Daarin staat hoe goed de Stage V-subsidie werkte. Let vooral op wat erin staat over de afgewezen aanvragen van passagiersschepen, want die uitkomsten kleuren de volgende regeling.
– Laat je horen. Een tijdpad voor de binnenvaart wordt al snel geschreven vanuit de vrachtvaart. Een hotel- cq charterschip heeft een heel ander energieprofiel, met een grote hotelbelasting en veel uren aan de kade. Zorg via brancheverenigingen als KBN of BBZ dat hier aandacht voor komt, zodat de passagiersvaart ook een stem heeft in de regelgeving.

— BRONNEN —

– evofenedex, “Kabinet biedt binnenvaart duidelijkheid over verduurzaming”, 14 oktober 2026 – https://www.evofenedex.nl/actualiteiten/kabinet-biedt-binnenvaart-duidelijkheid-over-verduurzaming
– Tweede Kamer, Motie van het lid Goudzwaard c.s. over het afspreken van een haalbaar tijdpad voor verduurzamingsdoelen voor de binnenvaartsector (2026D49972) – via https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties
– Kamerbrief Zee- en binnenvaart, Kamerstuk 31 409, nr. 508, 7 juli 2026 (FAME-blends, energiebelasting elektrisch varen, evaluatie SRVB, gesprek KBN over HVO) – https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31409-508.pdf
– Schuttevaer, “Waarom de binnenvaart niet sneller vergroent”, 4 oktober 2026 – https://www.schuttevaer.nl/nieuws/actueel/2026/10/04/waarom-de-binnenvaart-niet-sneller-vergroent/
– Schuttevaer, berichten over de Stage V-subsidie – https://www.schuttevaer.nl/nieuws/tag/stage-v/
– RVO, Subsidieregeling Verduurzaming Binnenvaartschepen (SRVB) – https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/srvb
– Beleidsradar / Rijksoverheid, “Subsidie voor verduurzaming binnenvaart na zomer van start”, 22 april 2026 – https://www.beleidsradar.nl/documenten/subsidie-verduurzaming-binnenvaart-na-zomer-12422feb-2ed9-4eda-879f-aac62c9e5ecc
– BMV, persbericht Nationaler Aktionsplan klimafreundliche Schifffahrt, 14 oktober 2026 – https://www.bmv.de/SharedDocs/DE/Pressemitteilungen/2026/096-bilger-aktionsplan-klimafreundliche-schifffahrt.html