Het is officieel. Op 15 oktober heeft CESNI in Straatsburg de nieuwe editie van ES-TRIN vastgesteld. CESNI is het Europese comité dat de standaarden voor de binnenvaart opstelt. De nieuwe editie, ES-TRIN 2027/1, geldt vanaf 1 januari 2028. Dat is over iets meer dan veertien maanden.

Plan je in die periode een refit, een ombouw naar elektrisch of de oplevering van een nieuw schip? Dan krijg je met deze editie te maken.

Wat is ES-TRIN ook alweer?

ES-TRIN bevat de technische eisen voor binnenschepen: van bouw en uitrusting tot speciale regels voor passagiersschepen. CESNI werkt de standaard elke twee jaar bij. De EU en de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) verwijzen allebei naar dezelfde standaard. Zo gelden op de Rijn en op de overige Europese vaarwegen dezelfde regels.

De EU-lidstaten hadden hun instemming al op 6 oktober vastgelegd. De CCR verwerkt de nieuwe editie op 3 december in haar regelgeving voor de Rijn. In Nederland wordt de nieuwe editie, net als eerdere edities, via de Binnenvaartregeling van toepassing verklaard.

De volledige tekst van ES-TRIN 2027/1 staat sinds begin november op cesni.eu, ook in het Nederlands. Een toelichting op de wijzigingen publiceert CESNI later.

De veranderingen die jou raken

1. Eén tabel met overgangsregels. Tot nu toe stonden de overgangsbepalingen voor bestaande schepen verspreid over vijf tabellen. Die zijn nu samengevoegd tot één. De verplichtingen en termijnen zelf veranderen niet. Wel wordt het een stuk eenvoudiger om na te gaan wat er voor jouw schip geldt. CESNI heeft daarvoor ook een openbare online tool gemaakt. Die is bedoeld voor keuringsinstanties, maar uitdrukkelijk ook voor werven, scheepseigenaren en ingenieursbureaus.

2. Waterstof krijgt een vaste plek. Tot nu toe werkten waterstofprojecten met tijdelijke richtlijnen voor de opslag van waterstofgas. Nu komen de eisen voor de opslag en het gebruik van waterstofgas in de standaard zelf. Tegelijk heeft CESNI richtlijnen vastgesteld voor de competenties die bemanning nodig heeft om veilig met een waterstofschip te varen. Die richtlijnen zijn bedoeld voor eigenaren, bouwers, verzekeraars en opleidingen. Voor de meeste hotelschepen is waterstof nog geen keuze voor morgen. Maar wie een nieuwbouw voor de komende tien jaar plant, weet nu dat zowel de techniek als de bemanning een kader heeft.

3. Elektrische aandrijving. De nieuwe editie bevat wijzigingen voor elektrische aandrijfsystemen. Wat die precies voor jouw schip betekenen, hangt af van je installatie. Heb je een diesel-elektrisch of hybride schip, of overweeg je een ombouw? Vraag dan je klassebureau of keuringsinstantie om toelichting.

4. Schuimblussers. De standaard krijgt nieuwe regels voor blussers met schuimmiddel. Voor hotelschepen, met veel hutten, gangen en een kombuis, is brandbestrijding altijd een aandachtspunt. Check bij je volgende onderhoudsronde met je leverancier wat de nieuwe regels betekenen voor je blusmiddelen aan boord.

5. Digitale berichten aan de autoriteiten. Tegelijk met ES-TRIN is ook ES-RIS 2027/1 vastgesteld, de standaard voor River Information Services. Daarin wordt de gegevensuitwisseling tussen schepen en autoriteiten gemoderniseerd, met nieuwere en beter gestructureerde berichtformaten. Dat kan gevolgen hebben voor de software waarmee je bijvoorbeeld je passagiers- en bemanningslijst doorgeeft. Vraag je softwareleverancier of die op tijd klaar is.

Ook nieuw: stuurautomaat en meer

Verder bevat de nieuwe editie regels voor de Track Guidance Assistant (TGAIN). Dat is een systeem dat het schip automatisch langs een vooraf ingestelde koers stuurt, om de schipper te ontlasten. Er komen ook regels voor systemen die de alertheid van de stuurman bewaken. De eisen aan elektronische apparatuur, systemen en netwerken aan boord worden aangevuld. En er zijn nieuwe eisen voor mantelleidingen in motoren.

ES-RIS 2027/1 bereidt daarnaast Inland ECDIS voor. Op één scherm komen dan de elektronische vaarkaart, de positie van het schip en het radarbeeld samen, aangevuld met informatie uit de stuurautomaat en het systeem dat aanvaringsrisico’s detecteert.

Waarom dit nu speelt

De binnenvaart zit midden in een energietransitie, en ES-TRIN is een van de belangrijkste instrumenten om die mogelijk te maken. Zonder technische eisen kan een keuringsinstantie een schip met nieuwe technologie niet goedkeuren. Elke nieuwe editie maakt de weg dus wat vrijer voor schonere aandrijving.

Wat kun jij als scheepseigenaar nu doen?

  1. Kijk naar je planning. Staat er tussen nu en 2028 een refit, ombouw of nieuwbouw op de agenda? Bespreek met je werf of ontwerper welke editie van ES-TRIN van toepassing is.
  2. Gebruik de online tool. Ga via listes.cesni.eu na welke overgangsregels voor jouw schip gelden. Vooral voor oudere schepen is dat de moeite waard.
  3. Waarschuw je softwareleverancier. De nieuwe berichtformaten moeten op 1 januari 2028 werken.
  4. Neem het mee in je subsidieaanvraag. Zorg dat een ontwerp aansluit op de editie die geldt op het moment van oplevering.

 — BRONNEN —

– CESNI, *Vergadering van CESNI op 15 oktober 2026* (persbericht): https://www.cesni.eu/nl/actualites/vergadering-van-cesni-op-15-oktober-2026/ (Engelse versie: https://www.cesni.eu/en/actualites/cesni-meeting-on-15-october-2026/)

– CESNI, ES-TRIN 2027/1, Nederlandse tekst: https://www.cesni.eu/wp-content/uploads/2026/11/ES_TRIN_2027_signed_nl.pdf (overzicht alle talen: https://www.cesni.eu/en/standards-and-explanatory-notices/)

– CESNI, openbare monitoringtool overgangsbepalingen ES-TRIN: https://listes.cesni.eu/8088-en.html

– Raad van de Europese Unie, besluit over het EU-standpunt in CESNI en de CCR, 6 oktober 2026 (document 13308/26): https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-13308-2026-INIT/nl/pdf

– Europese Commissie, COM(2026) 468 final, 10 september 2026 (Raadsdocument 13050/26): https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-13050-2026-INIT/en/pdf

– CESNI, *CESNI meeting on 17 October 2024* (tijdelijke richtlijnen waterstofopslag): https://www.cesni.eu/en/actualites/cesni-meeting-on-17-october-2024/

– Staatscourant 2025, 42126 (implementatie ES-TRIN 2025/1 via de Binnenvaartregeling): https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2025-42126.html

 

Afgelopen zaterdag was het de Nacht van de Nacht. Voor de 22e keer doofden honderden bedrijven en gemeenten hun verlichting. Het is een symbolische actie, maar het probleem is groot. Nederland is in de afgelopen honderd jaar 125 keer lichter geworden. Vanuit de ruimte licht ons land bijna volledig op.

Eén nacht licht uit is mooi. Maar jouw schip ligt er niet één nacht. Het ligt er honderden nachten per jaar. Aan een stadskade, bij een sluis of op een rustige plek langs de rivier. Met verlichte dekken, salons, hutten en vaak een verlichte scheepsnaam.

Waarom het nu speelt

Het is najaar, en dus trekseizoen. Vogelbescherming Nederland waarschuwde vorige week dat tijdens de trek jaarlijks miljoenen vogels verstoord raken door kunstlicht. Ook buiten de trek slapen vogels in verlichte gebieden minder.

Gemeenten en provincies nemen lichtvervuiling steeds serieuzer. Ze werken met donkertebeleid en stellen eisen aan verlichting in en rond natuurgebieden. Voor schepen bestaat zo’n kader nog niet. Maar wie aanmeert naast een Natura 2000-gebied, ligt in een omgeving waar iedereen aan land al strengere regels heeft. Dat verschil gaat opvallen.

Water is extra gevoelig

Rivieren en kanalen zijn snelwegen voor nachtdieren. Vleermuizen jagen boven het water en vliegen elke nacht dezelfde route. De meervleermuis is daarbij erg lichtschuw. Nederland heeft voor deze soort een grote internationale verantwoordelijkheid.

In een veldexperiment van de Zoogdiervereniging en Altenburg & Wymenga zette men een felle lamp langs een vaste vliegroute. Het resultaat: 60 procent minder jaaggeluiden. Bijna alle vleermuizen die recht op het licht afvlogen, keerden om. Maar ze verlieten hun route niet. Een verlicht schip op zo’n route is dus geen hindernis waar ze omheen gaan. Ze moeten erdoorheen.

Ook insecten lijden eronder. Veel waterinsecten komen massaal tegelijk boven uit de rivierbodem, vaak rond zonsondergang. De schoraas, een eendagsvlieg die in 1937 in Nederland uitstierf, is inmiddels terug in de Nederrijn. Zulke zwermen vliegen op lampen af. Een insect dat rond je dekverlichting cirkelt, legt geen eitjes. En het valt weg als voedsel voor vissen, vogels en vleermuizen.

Wat zeggen de regels?

Navigatieverlichting is verplicht en blijft aan. Het Binnenvaartpolitiereglement en het Rijnvaartpolitiereglement schrijven precies voor welke lichten je voert, varend én stilliggend.

Al het andere licht is aan jou. En daar zit de winst.

Zes tips voor minder licht aan boord

  1. Richt dekverlichting naar beneden. Gebruik afgeschermde armaturen die alleen het loopvlak verlichten. Geen licht op de oever, het water of de lucht.
  2. Kies warm licht. Natuur- en milieuorganisaties adviseren maximaal 2700 Kelvin. Koelwit ledlicht bevat veel blauw en trekt meer insecten aan. Vervang lampen bij de eerstvolgende onderhoudsbeurt.
  3. Licht alleen als het nodig is. Zet bewegingssensoren of tijdschakelaars op het zonnedek, de gangboorden en de loopplank. Na het laatste gebruik gaat het licht vanzelf uit. Bijkomend voordeel: licht dat plotseling aanspringt, schrikt ongenode gasten vaak meer af dan een lamp die de hele nacht brandt.
  4. Naam en sfeerverlichting uit na sluitingstijd. Een verlichte scheepsnaam heeft om drie uur ’s nachts geen functie.
  5. Gordijnen dicht. Grote ramen verkopen goed, maar zijn ’s nachts een lichtbak. Spreek een vast tijdstip af voor de salon. Vraag gasten in de hutten om de gordijnen te sluiten. Zij slapen er zelf ook beter van.
  6. Ken je ligplaatsen. Weet welke vaste aanlegplaatsen in of naast een natuurgebied liggen. Pas daar je lichtregime aan.

Minder licht betekent ook minder stroom. Verlichting loopt door als je stilligt. Elke kilowattuur die je bespaart, hoeft niet uit de generator, de accu of de walstroomkast te komen.

Maak het een gast-ervaring

Donker hoeft geen nadeel te zijn. Een sterrenhemel boven het zonnedek is aan wal steeds zeldzamer. Vertel gasten waarom het licht na tienen gedimd wordt. Een korte uitleg in de welkomstmap of tijdens het diner werkt vaak al.

Wat kun jij nu doen?

  • Loop vanavond na sluitingstijd één rondje om je schip, vanaf de kade. Welk licht brandt er nog, en waarom?
  • Maak een eenvoudig nachtregime: welke lampen gaan uit, om hoe laat, en wie doet dat? Zet het in de boordinstructies.
  • Noteer bij je volgende lampenbestelling de lichtkleur: 2700 Kelvin of warmer.
  • Check je vaste ligplaatsen op nabijgelegen natuurgebieden.

Het kost weinig en het bespaart stroom. Het ligt ook rustiger en wie weet geef je jouw gasten het zicht op een ongekend mooie sterrenhemel cadeau.

— BRONNEN —

 

Het kabinet belooft samen met de sector een haalbaar tijdpad op te stellen voor minder CO₂ en NOx. Wat betekent dat voor jouw investeringsplannen?
Vervang je je motor nu, of wacht je nog vijf jaar? Veel scheepseigenaren schuiven die vraag al jaren voor zich uit. Dat komt niet door onwil. Niemand kan je vertellen welke kant het opgaat. Daar moet nu verandering in komen. Half oktober nam het kabinet een motie over van JA21-Kamerlid Goudzwaard. Die vraagt om een haalbaar tijdpad voor de verduurzaming van de binnenvaart, opgesteld samen met de sector.

Wat vraagt de motie?

De motie vraagt de regering om samen met de binnenvaart een tijdpad op te stellen voor minder uitstoot van CO₂ en stikstofoxiden (NOx). Ook moet het kabinet duidelijk maken welke maatregelen daarvoor nodig zijn, welke rol Stage V-motoren spelen en op welke steun ondernemers kunnen rekenen.

Verladersorganisatie evofenedex is blij met de motie. Tijdens het Commissiedebat Maritiem pleitte zij al voor een duidelijke koers met breed draagvlak. Ze vroeg daar ook om een slagvaardige Binnenvaarttafel.

Let wel op wat er níet in staat. Er hangt nog geen datum aan het tijdpad en er komt geen nieuw geld bij. De motie is vooral een opdracht aan het ministerie om samen met de sector duidelijkheid te scheppen.

Waarom dit nu speelt

De afgelopen jaren veranderden de spelregels steeds. HVO was lang de makkelijke route. Toen werd de prijs ervan begin dit jaar ongeveer twee keer zo hoog, door RED III en de nieuwe brandstoftransitieverplichting. Volgens het ministerie is dat een bewuste keuze: het wegvervoer betaalt niet langer mee aan HVO in de binnenvaart. In een gesprek met KBN in april spraken overheid en sector af om te blijven praten over de energietransitie op de lange termijn.

Een motor gaat lang mee. Kies je verkeerd, dan zit je daar jaren aan vast. Een tijdpad helpt je om te kiezen tussen Stage V, hybride of een volledig elektrische aandrijflijn.

Deze bouwstenen liggen al klaar

Het tijdpad moet nog geschreven worden, maar een paar onderdelen liggen al op tafel.

Stage V-subsidie wordt geëvalueerd: voor passagiersschepen in de praktijk dicht. Met de Tijdelijke subsidieregeling verduurzaming binnenvaartschepen (2021–2025) kregen in de eerste vier jaar 376 schepen een bijdrage voor een nieuwe motor. Passagiersschepen konden daar sinds 2025 vrijwel niet meer op rekenen. Door strengere Europese staatssteunregels moest een schip na afloop als “schoon schip” gelden. Voor een passagiersschip betekent dat: minstens de helft van de energie komt uit brandstof zonder directe CO₂-uitstoot of uit stroom van de wal. Een losse Stage V-motor of katalysator haalt dat niet. Formeel waren passagiersschepen niet uitgesloten, maar vrijwel alle aanvragen werden afgewezen. BBZ noemde dat oneerlijk, omdat vracht- en passagiersvaart aan dezelfde emissie-eisen moeten voldoen. Het ministerie evalueert de regeling nu. De evaluatie verschijnt op 1 december 2026, later dan het eerder geplande 1 juli.

Nieuwe energielijnen krijgen geld. Voor de TS-VOEB-regeling is tot en met 2029 ongeveer €230 miljoen beschikbaar. Die is bedoeld voor elektrisch varen, waterstof en methanol. De eerste ronde, met zo’n €37 miljoen, is open van 17 november 2026 tot en met 16 maart 2027. Ook hier moet je schip na afloop een “schoon binnenvaartschip” zijn. Een Stage V-generator telt alleen mee in combinatie met een elektromotor en batterijen, en alleen bij ombouw van kleinere schepen (tot en met CEMT-klasse III).

Elektrisch varen is nu fiscaal in het nadeel.
Vaar je op scheepsdiesel dan betaal je geen accijns, dankzij de Akte van Mannheim. Vaar je elektrisch, dan betaal je wel energiebelasting. Dat vindt het kabinet scheef. De ministeries van Financiën en IenW onderzoeken daarom of die belasting omlaag kan.

Kijk ook over de grens

Op dezelfde dag dat evofenedex de motie toejuichte, nam Duitsland een eigen actieplan aan voor klimaatvriendelijke scheepvaart. Daar hoort €400 miljoen aan subsidie bij. Vaar je veel op Duitse wateren, houd dat plan dan in de gaten. Op 5 november volgt een conferentie over de uitwerking.

Hoe stevig is deze belofte?

Een overgenomen motie is een opdracht, geen wet. Hoe snel het tijdpad er komt, hangt af van het ministerie en van de politiek. Bij een kabinet zonder vaste meerderheid kan de koers bovendien snel veranderen. Reken dus niet op een definitieve routekaart voor volgend vaarseizoen.

Wat kun jij als scheepseigenaar nu doen?

Wacht niet tot het tijdpad er ligt. Begin met deze stappen:

– Zet je motoren en generatoren op papier. Noteer per motor het bouwjaar, de emissieklasse en de draaiuren. Schat ook in wanneer vervanging nodig is. Dan weet je straks meteen welke regeling bij je past.
– Leg de verschillende opties naast elkaar. Een SCR-katalysator of een revisie naar Stage V-niveau passen bij vrijwel elk toekomstscenario. Daarentegen zijn de subsidies die nu beschikbaar zijn niet eindeloos beschikbaar, en is nu het moment om daar optimaal van te profiteren.
– Kijk of de TS-VOEB bij je past. De eerste ronde opent op 17 november. Denk je aan (gedeeltelijk) elektrisch varen, zoek dan uit hoe je dat binnen de richtlijnen van de subsidie kunt doen en vraag offertes aan.
– Lees de evaluatie op 1 december. Daarin staat hoe goed de Stage V-subsidie werkte. Let vooral op wat erin staat over de afgewezen aanvragen van passagiersschepen, want die uitkomsten kleuren de volgende regeling.
– Laat je horen. Een tijdpad voor de binnenvaart wordt al snel geschreven vanuit de vrachtvaart. Een hotel- cq charterschip heeft een heel ander energieprofiel, met een grote hotelbelasting en veel uren aan de kade. Zorg via brancheverenigingen als KBN of BBZ dat hier aandacht voor komt, zodat de passagiersvaart ook een stem heeft in de regelgeving.

 

— BRONNEN —

– evofenedex, “Kabinet biedt binnenvaart duidelijkheid over verduurzaming”, 14 oktober 2026 – https://www.evofenedex.nl/actualiteiten/kabinet-biedt-binnenvaart-duidelijkheid-over-verduurzaming
– Tweede Kamer, Motie van het lid Goudzwaard c.s. over het afspreken van een haalbaar tijdpad voor verduurzamingsdoelen voor de binnenvaartsector (2026D49972) – via https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties
– Kamerbrief Zee- en binnenvaart, Kamerstuk 31 409, nr. 508, 7 juli 2026 (FAME-blends, energiebelasting elektrisch varen, evaluatie SRVB, gesprek KBN over HVO) – https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31409-508.pdf
– Schuttevaer, “Waarom de binnenvaart niet sneller vergroent”, 4 oktober 2026 – https://www.schuttevaer.nl/nieuws/actueel/2026/10/04/waarom-de-binnenvaart-niet-sneller-vergroent/
– Schuttevaer, berichten over de Stage V-subsidie – https://www.schuttevaer.nl/nieuws/tag/stage-v/
– RVO, Subsidieregeling Verduurzaming Binnenvaartschepen (SRVB) – https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/srvb
– Beleidsradar / Rijksoverheid, “Subsidie voor verduurzaming binnenvaart na zomer van start”, 22 april 2026 – https://www.beleidsradar.nl/documenten/subsidie-verduurzaming-binnenvaart-na-zomer-12422feb-2ed9-4eda-879f-aac62c9e5ecc
– BMV, persbericht Nationaler Aktionsplan klimafreundliche Schifffahrt, 14 oktober 2026 – https://www.bmv.de/SharedDocs/DE/Pressemitteilungen/2026/096-bilger-aktionsplan-klimafreundliche-schifffahrt.html

single use verpakking voor shampoo en douchegel in de badkamer van een hut op een riviercruiseschip

Vanaf 2030 verbiedt Europa minitoiletartikelen en portieverpakkingen in de hotellerie, en dat raakt ook jouw hutten en ontbijtbuffet.

Tel eens hoeveel flesjes er per seizoen door je hutten gaan. Een rekenvoorbeeld: een schip met 25 hutten, vier flesjes per hut (shampoo, conditioner, douchegel, bodylotion), elke reis vers. Bij dertig reizen per seizoen kom je al op zo’n drieduizend miniflesjes. Daar komen de kuipjes jam, boter, koffiemelk en de zakjes suiker nog bij.

Vanaf 1 januari 2030 is het met die formaten afgelopen. Dat staat in de Europese verpakkingsverordening, de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR).

Wat er verandert

De PPWR (Verordening (EU) 2025/40) is op 12 augustus 2026 van toepassing geworden. Die eerste fase gaat vooral over producenten en leveranciers: etikettering, documentatie en een verbod op PFAS in voedselverpakkingen. Voor jou als operator zit de echte impact in de deadlines die volgen.

In bijlage V van de verordening staan verpakkingsformaten die vanaf 1 januari 2030 niet meer op de EU-markt mogen komen. Drie daarvan raken de hotellerie aan boord direct:

  • Miniaturen in de accommodatiesector. Wegwerpverpakkingen voor cosmetica, hygiëne- en toiletartikelen voor hotelgasten verdwijnen. Het gaat om vloeibare producten onder 50 ml en vaste producten onder 100 gram.
  • Portieverpakkingen van plastic. Denk aan losse kuipjes en zakjes voor sauzen, jam, koffiemelk, suiker en kruiden.
  • Plastic wegwerpverpakkingen voor eten en drinken dat je ter plekke serveert. Bijvoorbeeld plastic bakjes en bekers in je restaurant of bar.

Eén detail wordt vaak over het hoofd gezien. Het verbod op miniaturen geldt voor álle wegwerpverpakkingen, niet alleen voor plastic. Overstappen op aluminium of papieren miniflesjes is dus geen oplossing. Ook “alleen op verzoek” verstrekken helpt niet: een wegwerpminiatuur blijft een wegwerpminiatuur.

Ook herbruikbaar wordt de norm

De PPWR stelt daarnaast hergebruikdoelen. Voor dranken geldt vanaf 2030 dat een deel, minimaal 10 procent, in herbruikbare verpakking beschikbaar moet zijn. Er gelden uitzonderingen, onder meer voor kleine bedrijven en voor bepaalde dranken. Hoe dit precies uitpakt voor een bar aan boord, wordt de komende jaren duidelijker via richtsnoeren van de Europese Commissie.

Een eerdere deadline speelt al op 12 februari 2027. Wie eten of drinken meegeeft om mee te nemen, moet gasten dan de mogelijkheid bieden om hun eigen beker of bakje te laten vullen. Denk aan het lunchpakket voor een fietsexcursie of de koffie die gasten meenemen naar de wal.

Vaar je veel in Nederland, dan ken je een deel van deze beweging al. Hier is herbruikbaar sinds 1 januari 2024 de norm bij consumptie ter plaatse. Plastic wegwerpbekers en -bakjes mag je daar niet meer gebruiken.

Geldt dit wel aan boord?

Een terechte vraag, want een hotelschip ligt de ene week in Keulen en de volgende in Brugge. Maar de verordening werkt via de markt. Leveranciers mogen deze formaten vanaf 2030 nergens in de EU meer leveren. Koop je je hotelproducten bij een Europese groothandel, dan houdt het aanbod gewoon op. Dat maakt de discussie over waar je precies vaart voor de praktijk minder relevant.

Collega’s gingen je voor

Je hoeft het wiel niet zelf uit te vinden. Verschillende riviercruiserederijen zijn de afgelopen jaren al overgestapt. AmaWaterways verving losse toiletartikelen door dispensers voor zeep en shampoo. Het Britse Riviera Travel haalde wegwerpplastic van zijn elf schepen en zette navulbare toiletartikelen in de hutten. Bij schepen die Titan Travel inzet, staan jam, honing en sauzen bij het ontbijt in navulbare potten in plaats van in kuipjes.

De ervaring leert dat gasten dit nauwelijks als achteruitgang zien, mits de uitvoering verzorgd is. Een goedkope pompfles op de wastafel straalt iets anders uit dan een stijlvolle wandhouder in de douche. In het vijfsterrensegment is de presentatie dus net zo belangrijk als het milieuvoordeel.

Minder afval, minder ruimte, minder inkoop

De overstap levert ook praktisch iets op. Grootverpakkingen nemen minder opslagruimte in dan dozen vol miniaturen. Je hebt minder afval om af te geven, en dat telt aan boord, waar elke kubieke meter telt. En per milliliter is een grootverpakking meestal goedkoper dan een miniflesje.

Er zitten ook aandachtspunten aan. Navulbare dispensers vragen om een hygiënisch vulprotocol voor je housekeeping. Wandhouders moeten stevig vastzitten op een schip dat beweegt. En bij portieverpakkingen schuif je het werk deels naar de keuken: potten vullen, afdekken en op tijd wisselen.

Wat kun jij als scheepseigenaar nu doen?

  1. Maak een lijst. Noteer alle miniaturen en portieverpakkingen die je nu inkoopt, met aantallen per seizoen. Dat is je uitgangspunt.
  2. Check je contracten. Lopen inkoop- of leverancierscontracten lang door? Bespreek nu met je leverancier welke alternatieven er komen.
  3. Gebruik het winteronderhoud. Het montagewerk voor wandhouders in de badkamers past goed in een werfperiode. Test eerst op één dek of één schip.
  4. Pas je protocollen aan. Leg vast hoe housekeeping en keuken met navulsystemen werken, inclusief schoonmaak en vulmomenten.
  5. Communiceer zorgvuldig. Vertel gasten wat je doet, maar overdrijf niet. Houd rekening met de EmpCo-regels voor duurzaamheidsclaims: noem concrete feiten in plaats van algemene termen als “groen” of “plasticvrij”.

Tot 2030 lijkt ver weg. Maar met nog drie winterseizoenen te gaan, is dit het moment om de overstap in je eigen tempo te maken. Heb jij tips voor hervulbare verpakkingen of tips voor het (ontbijt)buffet? We horen het graag!

 

— BRONNEN —

€ 34,7 miljoen extra voor walstroom. Een emissielabel dat straks meetelt bij subsidies en haventarieven. En een voorstel om over een paar jaar toch accijns te gaan heffen op jouw brandstof. Op Prinsjesdag, dinsdag 15 september, presenteerde het kabinet-Jetten zijn eerste volledige begroting. Voor de passagiersvaart zit er zowel goed als slecht nieuws in — al staat vrijwel niets ervan al vast omdat er de komende weken nog hard onderhandeld moet worden over het Belastingplan en de departementale begrotingen.

Wat er concreet op tafel ligt voor de binnenvaart

Voor het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, sinds februari onder leiding van minister Vincent Karremans (VVD), bevat de begroting 2027 een aantal punten die direct raken aan jouw bedrijfsvoering:

Het onderhoud van het hoofdvaarwegennet blijft prioriteit, na jaren van klachten over stremmingen bij sluizen. Daarnaast wordt € 34,7 miljoen aan eerder gereserveerd geld overgeheveld naar walstroom op Rijksligplaatsen — een concrete stap in het langlopende traject om walstroom breder beschikbaar te maken, ook los van de grote zeehavens.

Er komt ook een internationaal emissielabel voor binnenvaartschepen. Dat label brengt de emissieprestatie van je schip in beeld en kan op termijn een rol gaan spelen bij subsidieaanvragen en gedifferentieerde haventarieven: schonere schepen betalen dan mogelijk minder. Fijn voor wie nu al investeert in HVO, elektrificatie of een schonere motor.

De adder onder het gras: accijns op je brandstof

Het meest gevoelige punt staat niet in de hoofdtekst, maar in de bijlagen bij de Miljoenennota. Nederland wil binnen de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) toewerken naar het opheffen van het internationale verbod op accijnsheffing op binnenvaartbrandstof, met 2030 als richtjaar.

KBN verzet zich hiertegen. Vanaf 2028 krijgt de sector al te maken met ETS2, en RED III zorgt via de bijmengverplichting al voor hogere brandstofkosten. Een accijns daarbovenop zou, in de woorden van KBN, “de financiële ruimte om in verduurzaming te investeren” verkleinen. De brancheorganisatie vraagt Nederland nadrukkelijk ook de opheffing van het accijnsverbod niet eenzijdig in te voeren — zodat de Nederlandse schipper niet eerder accijns betaalt dan schippers in België en Duitsland.

Walstroomgeld, maar het gebruiksprobleem blijft

De € 34,7 miljoen voor Rijksligplaatsen is welkom, maar lost niet automatisch het probleem op waar de sector nu al tegenaan loopt: walstroom die er wél is, maar te weinig gebruikt wordt. Onderzoek van de Rotterdamse haven laat zien dat storingen, aardlekproblemen en een gebrekkig serviceniveau schippers ontmoedigen om aan te sluiten. En elders in de Benelux blijkt de achterliggende netcapaciteit vaak de echte bottleneck: de kastenrij aan de kade is snel gebouwd, maar het elektriciteitsnet dat die kasten moet voeden niet. Extra budget voor aanleg is dus geen garantie dat walstroom straks ook daadwerkelijk werkt zoals bedoeld.

Wat kun jij nu doen?

Ga niet varen op aannames. Reserveer geen investeringsbudget op basis van een accijns die nog niet is aangenomen, maar houd de ontwikkelingen bij de CCR en het Belastingplan 2027 wel in de gaten — KBN publiceert hierover regelmatig updates.

En volg de uitwerking van het emissielabel: als dat label straks meetelt bij subsidies of tarieven, loont het om nu al te weten waar jouw schip staat. We weten echter nog niet hoe dit eruit gaat zien.

De komende weken, tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen en de afzonderlijke begrotingsbehandelingen, wordt pas echt duidelijk wat er van deze plannen overeind blijft. Greenway Platform volgt de ontwikkelingen en komt hierop terug zodra er meer zekerheid is.

— BRONNEN —

Een schipper die op een ouder, dieselgestookt schip vaart, betaalt straks fors meer voor zijn of haar gasolie — niet omdat de prijs van diesel stijgt, maar omdat er onderaan de rekening een nieuwe kostenpost bijkomt: emissierechten. Minister Jetten heeft de Tweede Kamer laten weten dat de Nederlandse binnenvaart per 2027 meedraait in het Europese emissiehandelssysteem ETS2. Voor chaterterschepen, hotelschepen en riviercruisers, die vaak nog grotendeels op gasolie varen, is dit de meest ingrijpendste regelgevingswijziging van de komende jaren.

Twee systemen, niet één

Er bestaat al langer een EU ETS voor de zeevaart. Dat systeem geldt voor passagiers- en vrachtschepen met een bruto tonnage boven de 5.000 ton, sinds 1 januari 2024. Wie op basis daarvan denkt dat er ook voor de binnenvaart een ondergrens bestaat, vergist zich: binnenvaartschepen vallen nooit onder dit zeevaart-ETS, ongeacht hun tonnage. Voor hen is een apart systeem in de maak: ETS2.

ETS2 werkt fundamenteel anders. De verplichting ligt niet bij de scheepseigenaar, maar bij de brandstofleverancier. De Nederlandse Emissieautoriteit hanteert daarbij een simpel onderscheid: staat er een ENI-nummer op de bunkerverklaring, dan gaat het om een binnenvaartschip en valt de brandstoflevering onder ETS2. Staat er een IMO-nummer op, dan is het zeevaart en blijft de levering er in de regel buiten.

Het gevolg: er is geen tonnagegrens. Een hotelschip van 500 ton wordt op dezelfde manier belast als een binnenvaart-bulkcarrier van 3.000 ton. Waar de zeevaart een duidelijke “te klein om mee te tellen”-drempel kent, geldt die voor de binnenvaart dus niet.

Wat gaat het kosten?

De brandstofleverancier koopt emissierechten in en berekent die door in de literprijs van de gasolie. Het kabinet houdt de maximumprijs van een recht de eerste drie jaar op €45. Bij een gasolieprijs van €750 tot €800 per kuub betekent dit een verwachte meerkost van circa €130 per kuub — een prijsstijging van ruim 17%. Vaar je (deels) op HVO of andere biobrandstof, dan val je voor dat deel buiten de ETS2-heffing — die geldt alleen voor fossiele gasolie.

Belangrijk: de rapportage- en monitoringsverplichtingen voor brandstofleveranciers lopen al eerder dan de daadwerkelijke beprijzing. Vanaf 2025 wordt er gemonitord en gerapporteerd; de eerste veilingen van emissierechten starten in 2027, en de daadwerkelijke inlevering van rechten voor de uitstoot van 2027 vindt in 2028 plaats. Je merkt de kostenstijging dus geleidelijk, niet van de ene op de andere dag.

Nederland kiest er vooralsnog voor om als een van de weinige landen de binnenvaart volledig onder ETS2 te brengen. Zolang omringende landen dat niet doen, ontstaat het risico van “bunkertoerisme” — schippers die hun tanks net over de grens vullen. Het kabinet zet zich in om andere landen mee te krijgen, maar zolang dat niet lukt, is een prijsverschil met Duitsland en België reëel.

Wat kun je nu al doen?

Wacht niet tot 2027 om na te denken over je brandstofstrategie. Een paar concrete acties:

– Vraag je bunkerleverancier hoe zij de ETS2-kosten gaan doorberekenen, en of er verschil zit tussen leveranciers in tarief of transparantie.

– Kijk kritisch naar je HVO- of biobrandstofaandeel: elke liter minder fossiele gasolie is direct minder ETS2-kosten, los van de volatiliteit die de HVO-markt de afgelopen tijd heeft laten zien.

– Overweeg walstroomgebruik tijdens ligtijd te intensiveren, zodat je motoren minder draaien en je gasolieverbruik daalt.

– Neem de verwachte meerkost nu al mee in je meerjarenbegroting en in eventuele contractonderhandelingen met verladers of passagiersorganisaties, zodat de kostenstijging niet als verrassing komt.

Conclusie

ETS2 is geen ver-van-je-bed-show voor grote vrachtvaarders — het raakt elk binnenvaartschip, klein of groot, zodra het op gasolie vaart. Waar de zeevaart nog een tonnagegrens kent, geldt voor de binnenvaart simpelweg: als je een ENI-nummer hebt, betaal je mee. De komende twee jaar zijn het moment om je brandstofstrategie daarop voor te bereiden.

 

BRONNEN

 

Van Rotterdam tot de Waddenzee: generatorverboden en walstroomplichten verspreiden zich snel over Nederlandse havens en vaarwegen.

Kom je zelden in Rotterdam? Dan is dit artikel toch relevant. Het patroon dat daar zichtbaar wordt — een generatorverbod dat overgaat in een walstroomplicht — speelt namelijk al op veel meer plekken, en die lijst groeit.

Een probleem van geluid, niet alleen van uitstoot

De aanleiding is bijna overal hetzelfde: klachten van omwonenden. In Rotterdam ontving de gemeentelijke ombudsman in 2022 en 2023 meerdere meldingen over geluidsoverlast van afgemeerde binnenvaartschepen aan de Coolhaven en de Aelbrechtskade, veroorzaakt door draaiende generatoren. Vergelijkbare klachten liggen ten grondslag aan een initiatiefvoorstel dat GroenLinks in 2023 in Groningen indiende: schippers die de hele nacht de generator laten draaien terwijl walstroom binnen handbereik ligt, tot ergernis van bewoners op nog geen veertig meter van de kade. Dat voorstel noemt zes gemeenten waar dit onderwerp al speelt: Amsterdam, Arnhem, Dordrecht, Gouda, Nijmegen en Rotterdam.

Twee varianten, met een belangrijk verschil

Gemeenten kiezen daarbij uit twee smaken, en het verschil is meer dan een woordkeuze. Nijmegen koos in zijn Haven- en Kadeverordening voor een generiek verbod: je mag geen generator gebruiken zodra er een walstroomaansluiting beschikbaar is. Gouda regelde hetzelfde in de APV. Amsterdam en Rotterdam werken juist met specifieke aanwijzingsbesluiten per kade of steiger — Amsterdam wijst al sinds 2013 stapsgewijs nieuwe gebieden aan (Oude Houthaven, Westerdoksdijk, Houthavens, en in 2023 nog de IJ-Ruijterkade West), Rotterdam deed dat laatst in 2022 voor onder meer de Coolhaven, Aelbrechtskade en Bartel Wiltonkade.

Het onderliggende verschil zit in wat er van een zelfvoorzienend schip wordt gevraagd. Bij een generatorverbod hoef je geen kabel te trekken als je stroombehoefte met accu’s of zonnepanelen wordt gedekt — je gebruikt de generator simpelweg niet. Bij een walstroomverplichting ligt dat soms strikter: sommige regelingen eisen een fysieke aansluiting, ongeacht je eigen opwekcapaciteit. Rotterdam heeft voor zijn nieuwe walstroomplicht wél een uitzondering aangekondigd voor schepen die zonder generator uitkomen, maar dit varieert per gemeente — check dus altijd de exacte tekst van de plaatselijke verordening voor je ligplaats.

Rotterdam als meest uitgewerkte voorbeeld

Rotterdam illustreert waar dit heen gaat. Boven op het bestaande generatorverbod uit 2022 komt nu, naar verwachting per 1 januari 2027, een walstroomplicht die landelijk verankerd is via het Binnenvaartpolitiereglement (sinds januari 2025 voor het eerst mogelijk). Bij de Parkkade is het patroon al zichtbaar: zeeschepen krijgen na opening van een walstroominstallatie nog twee jaar respijt voordat het verbod ingaat, maar voor binnenvaartligplaatsen geldt het generatorverbod direct zodra de installatie in gebruik is. Het walstroomtarief lag daar in 2024 op €0,35 per kWh. Ontheffingen zijn nog mogelijk — bijvoorbeeld als een schip aantoonbaar meer stroom nodig heeft dan de kast kan leveren — maar zijn aan strikte voorwaarden en tijdslimieten gebonden.

Ook buiten de grote rivieren: de Waddenzee

Voor operators die niet dagelijks in de Randstad varen, is de ontwikkeling in de Waddenzeehavens misschien wel relevanter. Binnen het programma Green Shipping Waddenzee loopt het project “Waterstof voor Walstroom”, dat zich specifiek richt op schepen met een hotelfunctie in Eemshaven, Den Helder en Harlingen. De reden is treffend: een vaste walstroomaansluiting is daar vaak te duur om aan te leggen, dus wordt een mobiel waterstofaggregaat ontwikkeld als alternatief. Eerlijkheidshalve: een eerder deelproject (WaWa) werd voortijdig afgerond, al worden de opgedane inzichten nu in vervolginitiatieven gebruikt. Dit is dus nog geen kant-en-klare oplossing, maar het laat wel zien dat ook in gebieden waar vaste infrastructuur onrendabel is, naar een oplossing wordt gezocht — mét expliciete aandacht voor hotelschepen.

Provincie Zuid-Holland telt inmiddels 19 openbare ligplaatsen met walstroomkasten langs de Delftse Schie, het Rijn-Schiekanaal, De Zijl, de Oude Rijn, de Gouwe en het Merwedekanaal, naast walstroom in de havens van Amsterdam, Schiedam, Nieuwegein, Rotterdam, Dordrecht, Papendrecht, Zwijndrecht en Sliedrecht — allemaal aangesloten via de app Connect4Shore. Ook de gemeente Oss onderzoekt momenteel, geadviseerd door Port Solutions Rotterdam, een walstroomplicht in de eigen havenbeheersverordening.

Wat kun je als scheepseigenaar nu doen?

Breng in kaart waar je regelmatig ligplaats neemt, en check voor elk van die havens de lokale havenverordening of APV op een generatorverbod of walstroomplicht — vraag er desnoods actief naar bij de havenmeester, want dit soort besluiten wordt niet altijd breed gecommuniceerd. Laat controleren of je scheepszijde-aansluiting voldoet aan de Europese normen EN 15869-3:2019 (tot 125 A) of EN 16840:2017 (vanaf 250 A), zodat je niet voor verrassingen komt te staan zodra een kade wordt aangewezen. Overweeg te investeren in batterijcapaciteit of zonnepanelen: in gemeenten met een generatorverbod (in plaats van een walstroomplicht) blijft dat je vrijheid geven om zonder kabel uit te komen. En volg de ontwikkelingen in je eigen vaargebied, of dat nu de Randstad is of de Waddenzee — de trend is landelijk, en wie er als eerste op inspeelt, hoeft niet halsoverkop een ligplaats of investering te regelen zodra de regel ingaat.

 

— BRONNEN —

 

– Gemeenteraad Groningen, Initiatiefvoorstel “Geen Gebrom, Schone Lucht: Walstroom voor aangemeerde schepen” — https://gemeenteraad.groningen.nl/Documenten/Initiatiefvoorstel/Initiatiefvoorstel-Geen-Gebrom-Schone-Lucht-Walstroom-voor-aangemeerde-schepen-1.pdf

– Overheid.nl, Aanwijzingsbesluit gebieden verbod gebruik generator Rotterdam 2022 — https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR680932

– Port of Amsterdam, diverse aanwijzingsbesluiten generatorverbod (2013–2023) — portofamsterdam.com

– Binnenvaartkrant, “Rotterdam gaat walstroom verplichten” — https://binnenvaartkrant.nl/rotterdam-gaat-walstroom-verplichten

– Provincie Zuid-Holland, “Walstroom” — https://www.zuid-holland.nl/onderwerpen/verkeer-vervoer/vaarwegen/walstroom-0

– Port of Rotterdam, informatiedocument walstroom Parkkade (januari 2025) — portofrotterdam.com

– Green Shipping Waddenzee, “Waterstof voor Walstroom” — https://greenshippingwaddenzee.nl/projecten/waterstof-voor-walstroom/

– Maritime Technology, presentatie EN 15869 / EN 16840-normen — Presentatie

– Rotterdam Ombudsman-memo Middelland/Het Nieuwe Westen (generatoroverlast Coolhaven/Aelbrechtskade) — rotterdamraad.bestuurlijkeinformatie.nl

Besparende maatregelen en gedrag op kantoor Boat Bike Tours

Een richtlijn met scherpe tanden

Duurzaamheid verkoopt. Steeds meer hotelschepen en riviercruisemaatschappijen voeren daarom termen als “duurzaam cruisen”, “CO2-neutraal” of “milieuvriendelijke reis” in hun marketing. Tot nu toe kon dat relatief vrijblijvend, zolang de claim niet aantoonbaar misleidend was. Die vrijblijvendheid verdwijnt met de EmpCo-richtlijn, officieel Richtlijn (EU) 2024/825 “Empowering Consumers for the Green Transition” (ook wel ECGT genoemd). De richtlijn introduceert strengere regels voor duurzaamheidsclaims als onderdeel van de Europese Green Deal, met specifieke aandacht voor greenwashing: misleidende of onvoldoende onderbouwde duurzaamheidsclaims. Dirkzwager

EmpCo wijzigt twee bestaande Europese wetten: de richtlijn oneerlijke handelspraktijken en de richtlijn consumentenrechten. Nederland implementeert de richtlijn via de Implementatiewet richtlijn betere duurzaamheidsinformatie voor consumenten, die Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek aanpast en duidelijk maakt dat duurzaamheidsclaims alleen zijn toegestaan wanneer ze concreet, controleerbaar en feitelijk juist zijn. Deze implementatiewet is deze zomer door de Eerste Kamer behandeld. COSH!Eerste Kamer der Staten-Generaal

De belangrijkste datum: 27 september 2026. Lidstaten moesten de regels uiterlijk 27 maart 2026 in nationale wetgeving omzetten; vanaf 27 september 2026 zijn de verplichtingen bindend voor alle bedrijven die producten of diensten aan consumenten aanbieden binnen de EU. Dat is dus over enkele weken. De richtlijn geldt voor ieder bedrijf dat producten of diensten aanbiedt aan consumenten in de EU, ongeacht waar het bedrijf gevestigd is. PrecongroupWisse Kommunikatie

Wat verandert er concreet?

Duurzaamheidsclaims worden niet in het algemeen verboden, maar er worden wel aanzienlijk meer eisen aan gesteld: wie een specifieke claim hanteert, moet die concreet kunnen onderbouwen. Drie elementen zijn voor de sector het belangrijkst: Mr. Online

  1. Vage, algemene claims zonder onderbouwing mogen niet meer. Woorden als “duurzaam”, “bewust”, “groen” of “verantwoord” zonder harde onderbouwing zijn straks verboden. Het gaat om termen als “bewust”, “duurzaam” en “verantwoord” zonder onderbouwing op zowel de milieu- als sociale kenmerken van producten of diensten. “Onze cruise is duurzaam” is dus niet meer genoeg; een claim moet aantoonbaar en specifiek zijn, waarbij een concreet, geverifieerd cijfer als voorbeeld wordt genoemd van wat straks wél door de beugel kan. Wisse Kommunikatie
  2. Keurmerken en eigen logo’s moeten een harde basis hebben. Er komt een verbod op keurmerken die niet door een onafhankelijke partij zijn gecertificeerd, en bedrijven mogen straks alleen nog onder strenge voorwaarden een onafhankelijk duurzaamheidslogo gebruiken. Een zelfbedacht groen logo op basis van eigen criteria voldoet niet meer; het moet gebaseerd zijn op een erkend certificeringssysteem. Wisse Kommunikatie
  3. Toekomstbeloften moeten een plan hebben. Beloof je “klimaatneutraal in 2030” of “emissievrij varen vanaf 2028”? Dan moet die belofte onderbouwd worden met een concreet, extern geverifieerd implementatieplan — geen ambitie-uitspraak zonder onderliggend stappenplan. Wisse Kommunikatie

Belangrijk: de reikwijdte is breed. De claim houdt niet op bij de verpakking of het etiket: ook websites, productpagina’s, social media en duurzaamheidsverslagen vallen onder de richtlijn zodra zij bijdragen aan de perceptie van het product bij de consument, en een voorzichtige claim op één plek kan worden ondermijnd door stelligere formuleringen elders. Voor hotelschepen en riviercruises betekent dit dus: de vlootpagina, de “over ons”-pagina, de nieuwsbrief, Instagram-posts over walstroom of HVO, én eventuele duurzaamheidsverslagen moeten allemaal consistent en onderbouwd zijn. Precongroup

De praktijk: Captain Cruise en de ACM

Dat de toezichthouder niet wacht tot 27 september, bleek deze zomer al. Cruiseaanbieder Captain Cruise paste niet-onderbouwde duurzaamheidsclaims over reizen op de website aan nadat de ACM het bedrijf hierop had aangesproken, omdat het bedrijf absolute claims zonder onderbouwing gebruikte, zoals “milieuvriendelijke reis”. Het bedrijf verwijderde de misleidende claims zowel in tekst als in afbeeldingen op de website, en paste de pagina “duurzaam cruisen” aan naar “cruisen en het milieu”, met uitleg over hoe de cruise-industrie omgaat met milieu-uitdagingen.

Opvallend: de ACM startte deze actie naar aanleiding van een artikel van de Consumentenbond over “groene” reisaanbieders, en koos ervoor het bedrijf direct aan te spreken — waarna de claims meteen werden verwijderd. De toezichthouder hoeft dus niet op een formele klacht te wachten; actief onderzoek naar claims in de reisbranche is er al. Voor riviercruise- en hotelschipexploitanten die vergelijkbare taal voeren — “verantwoord varen”, “groene vloot”, “duurzame riviercruise” — is dit een directe waarschuwing.

De ACM benadrukt bovendien dat dit geen incident is: de toezichthouder blijft duurzaamheidsclaims in andere sectoren actief in de gaten houden, en wijst bedrijven naar de al langer bestaande Leidraad Duurzaamheidsclaims uit 2023 als vertrekpunt, met de aanvulling dat het bij het opstellen van duurzaamheidsclaims belangrijk is om ook de nieuwe ECGT-regelgeving te raadplegen.

Wat betekent dit voor jouw communicatie?

Voor exploitanten van hotelschepen en riviercruises die actief inzetten op walstroom, HVO, accusystemen of andere verduurzaming, is de opgave niet om minder te communiceren, maar om preciezer te communiceren:

  • Vervang generieke claims door cijfers. In plaats van “wij varen duurzaam”: “sinds 2025 varen wij op HVO100, goed voor een CO2-reductie van X% ten opzichte van diesel, berekend volgens [methode/certificering].”
  • Onderbouw elke claim met een bron of certificaat, en zorg dat die onderbouwing intern of publiek toegankelijk is als de ACM ernaar vraagt.
  • Toets jouw eigen logo’s en iconen. Een zelf ontworpen “groen blad”-icoon op de website telt mee in de beoordeling, ook zonder tekst.
  • Controleer alle kanalen tegelijk, niet alleen de hoofdwebsite: brochures, boekingsplatforms, social media en nieuwsbrieven moeten dezelfde onderbouwde taal spreken.
  • Wees terughoudend met toekomstbeloftes tenzij er een concreet, extern verifieerbaar plan achter zit.

De deadline van 27 september 2026 is dichtbij. Voor de sector is dit een goed moment om de eigen website en marketingmateriaal preventief te screenen, vóórdat de ACM — zoals bij Captain Cruise — zelf het initiatief neemt.

Bronnen

Gemiddeld kost een kilo weggegooid voedsel zo’n zes tot zeven euro aan inkoop. Grotere hotelkeukens gooien tussen de 50 en 100 kilo eten per dag weg — en op een hotelschip met een volledig buffet aan boord loopt dat niet veel anders. Het probleem is niet dat niemand dit weet. Het probleem is dat bijna niemand het meet.

Een weegschaal die meekijkt

A-ROSA, een van de grotere riviercruiserederijen op de Donau en de Rijn, koos daarom voor een concrete aanpak: slimme weegschalen in de kombuis. Op meerdere schepen in twee vaargebieden meten deze systemen automatisch hoeveel eten er wordt weggegooid, en waar dat precies gebeurt in het bereidingsproces. Geen handmatige registratie meer door koks die het toch al druk genoeg hebben, maar continue, objectieve data.

Dat principe wordt inmiddels breder toegepast in de cruise-industrie. Het Utrechtse Orbisk, een Nederlandse start-up die zich specifiek richt op foodwaste-monitoring, werkt sinds kort samen met Carnival Cruise Line. Op de Carnival Firenze hielp hun systeem de keukenploeg om de voorbereiding van maaltijden 17 procent nauwkeuriger af te stemmen op de daadwerkelijke vraag per persoon. Belangrijk detail voor de scheepvaart: gewone weegschalen werken niet goed op een bewegend schip. Orbisk ontwikkelde daarom een bewegingsbestendig AI-model dat het gewicht kan schatten zonder weegschaal, puur op basis van beeldherkenning. WinnowsolutionsWinnowsolutions

Van weeggegevens naar minder inkoop

De cijfers uit vergelijkbare toepassingen aan wal zijn illustratief. Bij een pilot van Orbisk in tien Europese hotels daalde de voedselverspilling na zes maanden al met 22 procent, met een verwachte halvering na anderhalf jaar. Concurrent Winnow rapporteert voor cruiseschepen een reductie van 2 tot 8 procent in inkoopkosten door minder vermijdbaar voedselverlies. Silicon CanalsWinnowsolutions

Het mechanisme is steeds hetzelfde: zodra een chef exact ziet wélk gerecht, in welke hoeveelheid en op welk moment wordt weggegooid, verandert het inkoop- en bereidingsgedrag vanzelf. Minder gissen, meer sturen op wat gasten daadwerkelijk eten.

Waarom dit ook op een hotelschip werkt

Voor riviercruise- en hotelschepen is dit om drie redenen een aantrekkelijke eerste stap in verduurzaming van de hotellerie aan boord:

  • Geen ingrijpende verbouwing nodig. In tegenstelling tot bijvoorbeeld een boordzuiveringsinstallatie of walstroomaansluiting gaat het om een relatief eenvoudig te installeren camera- of weegsysteem boven de afvalbak.
  • Directe kostenbesparing. Minder voedselverspilling raakt meteen de inkoopkosten van de kombuis, zonder dat je hoeft te wachten op subsidie of regelgeving.
  • Meetbare duurzaamheidswinst. Elke kilo bespaard voedsel scheelt niet alleen geld, maar ook CO2-uitstoot en watergebruik in de keten — nuttig voor je eigen duurzaamheidsrapportage richting gasten en reisorganisaties.

De keerzijde: dit soort systemen vraagt initieel om aanschaf- en licentiekosten, en de winst wordt pas echt zichtbaar als de keukenploeg ook daadwerkelijk met de data aan de slag gaat. Een weegschaal die alleen cijfers verzamelt zonder dat de chef zijn menu of porties aanpast, levert weinig op.

Wat kun je nu doen

Begin klein: vraag bij je huidige cateraar of kombuisleverancier of een foodwaste-monitor als proef mogelijk is op één schip of één seizoen. Vergelijk aanbieders als Orbisk en Winnow op basis van hun ervaring met bewegende schepen — niet elk systeem is daarvoor geschikt. En zorg dat de data ook echt bij de chef terechtkomt, niet alleen in een dashboard voor het thuiskantoor. Dat laatste blijkt in de praktijk het verschil te maken tussen een leuk experiment en een structurele besparing.

— BRONNEN —

Lage waterstand met zichtbare rivierbodem

Acht centimeter. Meer bevaarbare diepte was er half augustus niet bij Kaub, het beruchte knelpunt in de Rijn tussen Koblenz en Mainz. Een historisch dieptepunt sinds het begin van de metingen. (Red: de bevaarbare diepte is de actuele waterstand ten opzichte van het peilnulpunt bij het meetstation bij Kaub. Er is daaronder nog ruim een meter water). Dagen later bracht regen enige verlichting, maar het patroon is inmiddels bekend: 2018, 2022, en nu 2026. Laagwater op de Rijn is geen incident meer. Het wordt een terugkerend thema waar je als operator van een hotelschip of riviercruise structureel rekening mee moet houden.

Waarom dit geen toeval is

Onderzoek van TNO uit 2023 concludeert dat de totale waterafvoer van de Rijn de komende dertig jaar ongeveer binnen de huidige bandbreedte blijft. Het probleem zit in de verdeling: doordat smeltwater uit de Alpen op termijn afneemt, wordt regenval steeds bepalender voor de hoeveelheid water die door de rivier stroomt. En regenval is nu eenmaal grilliger dan smeltwater. Het gevolg: laagwaterperiodes die vaker voorkomen en langer duren, afgewisseld met pieken bij extreme neerslag.

Onderzoek waarover NOS bericht, gebaseerd op cijfers rond de rivierafvoer bij Lobith, laat zien dat de zevendaagse minimumafvoer in de zomer richting het jaar 2100 door klimaatverandering met 10 tot 30 procent kan afnemen. En dat is nog zonder rekening te houden met maatregelen die buurlanden zelf gaan nemen om water vast te houden — wat de beschikbaarheid voor o.a. Nederland verder onder druk kan zetten.

Er speelt een tweede factor mee die vaak onderbelicht blijft: bodemerosie. Doordat de rivierbodem in de Waal en de Bovenrijn al tientallen jaren daalt, leidt dezelfde hoeveelheid water tegenwoordig tot een lagere waterstand dan vroeger. Sluizen, kribben en andere vaste objecten dalen niet mee, waardoor de bevaarbare diepte op kritieke punten afneemt zonder dat er per se minder water door de rivier stroomt. Klimaatverandering en riviermorfologie versterken elkaar dus.

Wat dit concreet betekent voor jouw vaarschema

Voor de vrachtvaart is de impact vooral economisch: minder lading per reis, hogere vrachtkosten, langere reistijden. Voor hotelschepen en riviercruises beïnvloedt het ook direct de gastervaring. Bij extreem laagwater kunnen bepaalde trajecten niet meer gevaren worden, waardoor gasten per bus overgezet moeten worden tussen schepen of bestemmingen. Dat gebeurde ook tijdens eerdere laagwaterperiodes op de Rijn en Donau, en de verwachting is dat dit vaker nodig zal zijn.

Wat hierbij helpt: de voorspelbaarheid is de afgelopen jaren flink verbeterd. Het Duitse platform ELWIS toont inmiddels prognoses van de waterstanden op de Rijn tot zes weken vooruit, met een verfijnde 14-daagse verwachting. Voor de operationele planning van riviercruises is dit relevant: hoe eerder je weet dat een traject onder druk komt, hoe eerder je alternatieve programma’s, bustransfers of aangepaste aanlegplekken kunt regelen.

Verzilting en schutbeperkingen: extra kopzorg voor de zeilende hotelschepen

Naast minder diepte speelt er nog een probleem dat vooral zeilende hotelschepen raakt: verzilting. Bij aanhoudende droogte trekt zout zeewater via de Nieuwe Waterweg en de Nieuwe Maas steeds verder het land in, omdat er te weinig rivierwater is om het tegen te houden. Waterbeheerders reageren daarop met schutbeperkingen: sluizen gaan minder vaak open, schepen worden geclusterd geschut, of een sluis gaat tijdelijk helemaal op slot. Deze zomer gebeurde dat onder meer bij de Voornse Sluis, de Parksluizen in Rotterdam en bij Terneuzen en IJmuiden.

Dit probleem beperkt zich niet tot de Rijnmond. Ook bij Kornwerderzand — waar de Lorentzsluizen de Waddenzee met het IJsselmeer verbinden — is verzilting een terugkerend en goed gedocumenteerd fenomeen. Bij aanhoudende droogte neemt de zoetwatertoevoer naar het IJsselmeer af, waardoor zout water via juist deze sluis naar binnen kan dringen. Rijkswaterstaat paste het schutbeleid bij Kornwerderzand en Den Oever hierom al aan in 2018 en in 2022-2023, en Deltares onderzocht in opdracht van Rijkswaterstaat aanvullende maatregelen zoals bellenschermen. Ook nu, in augustus 2026, meldt het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier dat de zoetwatervoorraad in het IJsselmeer- en Markermeergebied opnieuw snel afneemt en dat er daarom schutbeperkingen gelden bij meerdere sluizen in dat gebied.

Voor schepen die via Kornwerderzand tussen Waddenzee en IJsselmeer varen, betekent dit concreet: geclusterd schutten, soms een beperking specifiek voor de recreatievaart terwijl beroepsvaart wel doorgang krijgt, en mogelijk dus langere wachttijden of een vaarschema dat niet uitkomt. Met drie vergelijkbare situaties in minder dan tien jaar tijd (2018, 2022, 2026) is dit geen incident meer, maar een terugkerend risico dat net zo goed in je route- en seizoensplanning thuishoort als laagwater op de Rijn zelf.

Wat de sector zelf doet

Koninklijke Binnenvaart Nederland (KBN) werkt aan een laagwatervisie en is betrokken bij de door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat opgerichte Binnenvaarttafel, die de voortgang van de Actieagenda Toekomst Binnenvaart moet monitoren. Ook de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) houdt de ontwikkeling al jaren bij via haar discussienota “Act now!”, waarin scenario’s voor klimaatverandering en laagwater worden uitgewerkt. De rode draad in beide trajecten: een robuuster vaarwegennetwerk alleen is niet genoeg, ook de sector zelf moet flexibeler worden in de logistieke planning.

Wat kun jij als scheepseigenaar nu doen?

Ga er niet van uit dat 2026 een uitzonderingsjaar was. Bouw laagwater- én verziltingsscenario’s structureel in je vaarplanning en je boekingsvoorwaarden in, in plaats van ze als noodgreep te behandelen. Raadpleeg de 6-wekenprognose van ELWIS actief bij het plannen van routes in het laagwaterseizoen (doorgaans zomer en vroege herfst), en houd bij vaargebied Waddenzee/IJsselmeer ook de berichtgeving van Rijkswaterstaat en het HHNK over schutbeperkingen bij Kornwerderzand en Den Oever in de gaten. Communiceer richting gasten vooraf duidelijk wat de mogelijkheden zijn bij extreem laag water, hoog water of schutbeperkingen — dat voorkomt ontevredenheid achteraf en positioneert je als operator die vooruitdenkt in plaats van reageert.

— BRONNEN —

Greenway