€ 34,7 miljoen extra voor walstroom. Een emissielabel dat straks meetelt bij subsidies en haventarieven. En een voorstel om over een paar jaar toch accijns te gaan heffen op jouw brandstof. Op Prinsjesdag, dinsdag 15 september, presenteerde het kabinet-Jetten zijn eerste volledige begroting. Voor de passagiersvaart zit er zowel goed als slecht nieuws in — al staat vrijwel niets ervan al vast omdat er de komende weken nog hard onderhandeld moet worden over het Belastingplan en de departementale begrotingen.

Wat er concreet op tafel ligt voor de binnenvaart

Voor het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, sinds februari onder leiding van minister Vincent Karremans (VVD), bevat de begroting 2027 een aantal punten die direct raken aan jouw bedrijfsvoering:

Het onderhoud van het hoofdvaarwegennet blijft prioriteit, na jaren van klachten over stremmingen bij sluizen. Daarnaast wordt € 34,7 miljoen aan eerder gereserveerd geld overgeheveld naar walstroom op Rijksligplaatsen — een concrete stap in het langlopende traject om walstroom breder beschikbaar te maken, ook los van de grote zeehavens.

Er komt ook een internationaal emissielabel voor binnenvaartschepen. Dat label brengt de emissieprestatie van je schip in beeld en kan op termijn een rol gaan spelen bij subsidieaanvragen en gedifferentieerde haventarieven: schonere schepen betalen dan mogelijk minder. Fijn voor wie nu al investeert in HVO, elektrificatie of een schonere motor.

De adder onder het gras: accijns op je brandstof

Het meest gevoelige punt staat niet in de hoofdtekst, maar in de bijlagen bij de Miljoenennota. Nederland wil binnen de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) toewerken naar het opheffen van het internationale verbod op accijnsheffing op binnenvaartbrandstof, met 2030 als richtjaar.

KBN verzet zich hiertegen. Vanaf 2028 krijgt de sector al te maken met ETS2, en RED III zorgt via de bijmengverplichting al voor hogere brandstofkosten. Een accijns daarbovenop zou, in de woorden van KBN, “de financiële ruimte om in verduurzaming te investeren” verkleinen. De brancheorganisatie vraagt Nederland nadrukkelijk ook de opheffing van het accijnsverbod niet eenzijdig in te voeren — zodat de Nederlandse schipper niet eerder accijns betaalt dan schippers in België en Duitsland.

Walstroomgeld, maar het gebruiksprobleem blijft

De € 34,7 miljoen voor Rijksligplaatsen is welkom, maar lost niet automatisch het probleem op waar de sector nu al tegenaan loopt: walstroom die er wél is, maar te weinig gebruikt wordt. Onderzoek van de Rotterdamse haven laat zien dat storingen, aardlekproblemen en een gebrekkig serviceniveau schippers ontmoedigen om aan te sluiten. En elders in de Benelux blijkt de achterliggende netcapaciteit vaak de echte bottleneck: de kastenrij aan de kade is snel gebouwd, maar het elektriciteitsnet dat die kasten moet voeden niet. Extra budget voor aanleg is dus geen garantie dat walstroom straks ook daadwerkelijk werkt zoals bedoeld.

Wat kun jij nu doen?

Ga niet varen op aannames. Reserveer geen investeringsbudget op basis van een accijns die nog niet is aangenomen, maar houd de ontwikkelingen bij de CCR en het Belastingplan 2027 wel in de gaten — KBN publiceert hierover regelmatig updates.

En volg de uitwerking van het emissielabel: als dat label straks meetelt bij subsidies of tarieven, loont het om nu al te weten waar jouw schip staat. We weten echter nog niet hoe dit eruit gaat zien.

De komende weken, tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen en de afzonderlijke begrotingsbehandelingen, wordt pas echt duidelijk wat er van deze plannen overeind blijft. Greenway Platform volgt de ontwikkelingen en komt hierop terug zodra er meer zekerheid is.

— BRONNEN —

Van Rotterdam tot de Waddenzee: generatorverboden en walstroomplichten verspreiden zich snel over Nederlandse havens en vaarwegen.

Kom je zelden in Rotterdam? Dan is dit artikel toch relevant. Het patroon dat daar zichtbaar wordt — een generatorverbod dat overgaat in een walstroomplicht — speelt namelijk al op veel meer plekken, en die lijst groeit.

Een probleem van geluid, niet alleen van uitstoot

De aanleiding is bijna overal hetzelfde: klachten van omwonenden. In Rotterdam ontving de gemeentelijke ombudsman in 2022 en 2023 meerdere meldingen over geluidsoverlast van afgemeerde binnenvaartschepen aan de Coolhaven en de Aelbrechtskade, veroorzaakt door draaiende generatoren. Vergelijkbare klachten liggen ten grondslag aan een initiatiefvoorstel dat GroenLinks in 2023 in Groningen indiende: schippers die de hele nacht de generator laten draaien terwijl walstroom binnen handbereik ligt, tot ergernis van bewoners op nog geen veertig meter van de kade. Dat voorstel noemt zes gemeenten waar dit onderwerp al speelt: Amsterdam, Arnhem, Dordrecht, Gouda, Nijmegen en Rotterdam.

Twee varianten, met een belangrijk verschil

Gemeenten kiezen daarbij uit twee smaken, en het verschil is meer dan een woordkeuze. Nijmegen koos in zijn Haven- en Kadeverordening voor een generiek verbod: je mag geen generator gebruiken zodra er een walstroomaansluiting beschikbaar is. Gouda regelde hetzelfde in de APV. Amsterdam en Rotterdam werken juist met specifieke aanwijzingsbesluiten per kade of steiger — Amsterdam wijst al sinds 2013 stapsgewijs nieuwe gebieden aan (Oude Houthaven, Westerdoksdijk, Houthavens, en in 2023 nog de IJ-Ruijterkade West), Rotterdam deed dat laatst in 2022 voor onder meer de Coolhaven, Aelbrechtskade en Bartel Wiltonkade.

Het onderliggende verschil zit in wat er van een zelfvoorzienend schip wordt gevraagd. Bij een generatorverbod hoef je geen kabel te trekken als je stroombehoefte met accu’s of zonnepanelen wordt gedekt — je gebruikt de generator simpelweg niet. Bij een walstroomverplichting ligt dat soms strikter: sommige regelingen eisen een fysieke aansluiting, ongeacht je eigen opwekcapaciteit. Rotterdam heeft voor zijn nieuwe walstroomplicht wél een uitzondering aangekondigd voor schepen die zonder generator uitkomen, maar dit varieert per gemeente — check dus altijd de exacte tekst van de plaatselijke verordening voor je ligplaats.

Rotterdam als meest uitgewerkte voorbeeld

Rotterdam illustreert waar dit heen gaat. Boven op het bestaande generatorverbod uit 2022 komt nu, naar verwachting per 1 januari 2027, een walstroomplicht die landelijk verankerd is via het Binnenvaartpolitiereglement (sinds januari 2025 voor het eerst mogelijk). Bij de Parkkade is het patroon al zichtbaar: zeeschepen krijgen na opening van een walstroominstallatie nog twee jaar respijt voordat het verbod ingaat, maar voor binnenvaartligplaatsen geldt het generatorverbod direct zodra de installatie in gebruik is. Het walstroomtarief lag daar in 2024 op €0,35 per kWh. Ontheffingen zijn nog mogelijk — bijvoorbeeld als een schip aantoonbaar meer stroom nodig heeft dan de kast kan leveren — maar zijn aan strikte voorwaarden en tijdslimieten gebonden.

Ook buiten de grote rivieren: de Waddenzee

Voor operators die niet dagelijks in de Randstad varen, is de ontwikkeling in de Waddenzeehavens misschien wel relevanter. Binnen het programma Green Shipping Waddenzee loopt het project “Waterstof voor Walstroom”, dat zich specifiek richt op schepen met een hotelfunctie in Eemshaven, Den Helder en Harlingen. De reden is treffend: een vaste walstroomaansluiting is daar vaak te duur om aan te leggen, dus wordt een mobiel waterstofaggregaat ontwikkeld als alternatief. Eerlijkheidshalve: een eerder deelproject (WaWa) werd voortijdig afgerond, al worden de opgedane inzichten nu in vervolginitiatieven gebruikt. Dit is dus nog geen kant-en-klare oplossing, maar het laat wel zien dat ook in gebieden waar vaste infrastructuur onrendabel is, naar een oplossing wordt gezocht — mét expliciete aandacht voor hotelschepen.

Provincie Zuid-Holland telt inmiddels 19 openbare ligplaatsen met walstroomkasten langs de Delftse Schie, het Rijn-Schiekanaal, De Zijl, de Oude Rijn, de Gouwe en het Merwedekanaal, naast walstroom in de havens van Amsterdam, Schiedam, Nieuwegein, Rotterdam, Dordrecht, Papendrecht, Zwijndrecht en Sliedrecht — allemaal aangesloten via de app Connect4Shore. Ook de gemeente Oss onderzoekt momenteel, geadviseerd door Port Solutions Rotterdam, een walstroomplicht in de eigen havenbeheersverordening.

Wat kun je als scheepseigenaar nu doen?

Breng in kaart waar je regelmatig ligplaats neemt, en check voor elk van die havens de lokale havenverordening of APV op een generatorverbod of walstroomplicht — vraag er desnoods actief naar bij de havenmeester, want dit soort besluiten wordt niet altijd breed gecommuniceerd. Laat controleren of je scheepszijde-aansluiting voldoet aan de Europese normen EN 15869-3:2019 (tot 125 A) of EN 16840:2017 (vanaf 250 A), zodat je niet voor verrassingen komt te staan zodra een kade wordt aangewezen. Overweeg te investeren in batterijcapaciteit of zonnepanelen: in gemeenten met een generatorverbod (in plaats van een walstroomplicht) blijft dat je vrijheid geven om zonder kabel uit te komen. En volg de ontwikkelingen in je eigen vaargebied, of dat nu de Randstad is of de Waddenzee — de trend is landelijk, en wie er als eerste op inspeelt, hoeft niet halsoverkop een ligplaats of investering te regelen zodra de regel ingaat.

 

— BRONNEN —

 

– Gemeenteraad Groningen, Initiatiefvoorstel “Geen Gebrom, Schone Lucht: Walstroom voor aangemeerde schepen” — https://gemeenteraad.groningen.nl/Documenten/Initiatiefvoorstel/Initiatiefvoorstel-Geen-Gebrom-Schone-Lucht-Walstroom-voor-aangemeerde-schepen-1.pdf

– Overheid.nl, Aanwijzingsbesluit gebieden verbod gebruik generator Rotterdam 2022 — https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR680932

– Port of Amsterdam, diverse aanwijzingsbesluiten generatorverbod (2013–2023) — portofamsterdam.com

– Binnenvaartkrant, “Rotterdam gaat walstroom verplichten” — https://binnenvaartkrant.nl/rotterdam-gaat-walstroom-verplichten

– Provincie Zuid-Holland, “Walstroom” — https://www.zuid-holland.nl/onderwerpen/verkeer-vervoer/vaarwegen/walstroom-0

– Port of Rotterdam, informatiedocument walstroom Parkkade (januari 2025) — portofrotterdam.com

– Green Shipping Waddenzee, “Waterstof voor Walstroom” — https://greenshippingwaddenzee.nl/projecten/waterstof-voor-walstroom/

– Maritime Technology, presentatie EN 15869 / EN 16840-normen — Presentatie

– Rotterdam Ombudsman-memo Middelland/Het Nieuwe Westen (generatoroverlast Coolhaven/Aelbrechtskade) — rotterdamraad.bestuurlijkeinformatie.nl

batteries

Scheepsgeneratoren draaien het grootste deel van de tijd  maar op tien tot vijftien procent van hun vermogen. En laat een dieselgenerator nou juist bij lage belasting relatief veel brandstof verbruiken. Op een hotelschip, waar het hotelbedrijf — koeling, keuken, verwarming, verlichting — de grote stroomvreter is, loopt dat verlies elke nacht door wanneer het schip niet aan de walstroom is aangesloten.

Er is een oplossing die al langer bestaat, maar tot nu toe vooral iets was voor nieuwbouw en grote refits: een accupakket aan boord. Dat verandert nu. Begin juni lanceerde Wattlab de WEstack, een gestandaardiseerd batterijsysteem voor de binnenvaart dat binnen één werkdag aan boord geïnstalleerd kan worden. Daarmee verdwijnt een belangrijke drempel: tijd.

Waarom een accu zoveel brandstof scheelt

Het principe is simpel. Zonder accu moet je generator continu draaien, ook als het schip ’s nachts maar een fractie van het vermogen vraagt. Met een accupakket draait de generator alleen nog op zijn optimale vermogen — het punt waarop hij het zuinigst is — om de accu’s te laden. Daarna gaat hij uit en levert de accu de stroom.

Datzelfde pakket vangt ook pieken op. Als de keuken ’s ochtends op volle toeren draait, hoeft er geen extra generator bij te springen: de accu levert het verschil. Dit “peak shaving” voorkomt precies die inefficiënte momenten waarop generatoren het meest verspillen.

Het resultaat: minder draaiuren, minder brandstofverbruik, minder onderhoud aan je generatoren — en minder uitstoot. Bijkomend voordeel voor je gasten: stilte.

Van maatwerk naar plug-and-play

De WEstack wordt volledig geassembleerd en getest in de werkplaats en hoeft aan boord alleen nog aangesloten te worden. Wattlab verwacht schaarste aan alternatieve brandstoffen in de nabije toekomst en stelt dat energiebesparing daarom de snelste en meest rendabele route is om uitstoot terug te dringen. Wie het HVO-prijsverhaal van de afgelopen tijd heeft gevolgd, herkent de logica: elke kilowattuur die je niet verbruikt, hoef je ook niet duur te vergroenen.

Slim voorsorteren op de walstroomplicht

Er is nog een reden om nu naar batterijen te kijken: de regels rond stilliggen veranderen. Rotterdam wil per 1 januari 2027 een walstroomverplichting invoeren voor de openbare binnenvaartligplaatsen in het stedelijk havengebied, ter vervanging van het generatorverbod. Ook Amsterdam verplicht aangemeerde schepen vanaf 2027 om aan te sluiten op walstroom. Opvallend detail uit Rotterdam: schepen die dankzij hun batterij-installatie zelf voldoende stroom hebben, komen in aanmerking voor een ontheffing.

Een accupakket is daarmee geen los gadget, maar een schakel in een groter systeem. Het maakt walstroomaansluitingen beter benutbaar (de accu vangt pieken op die de walkast niet aankan), het overbrugt ligplaatsen zónder walstroom, en het combineert goed met zonnepanelen op het dek.

Wat kun jij als scheepseigenaar nu doen?

Begin met meten. Breng in kaart hoeveel uur je generatoren per etmaal draaien en op welke belasting — veel moderne meters of een simpele datalogger laten dat zien. Draai je structureel op lage belasting, dan is de rekensom snel gemaakt: vraag bij leveranciers van gestandaardiseerde systemen een indicatie op van besparing en terugverdientijd voor jouw vaarprofiel. Check daarnaast de RVO-Milieulijst: investeringen in accusystemen en walstroomaansluitingen aan boord kunnen in aanmerking komen voor belastingvoordeel via MIA/Vamil. En plan slim: juist omdat installatie nog maar een dag kost, past deze stap in een korte winterstop — zonder dat je vaarseizoen eronder lijdt.

 

BRONNEN

Walstroomvoorzieningen in havens

De BBZ en Boat Bike Tours hebben een inventarisatie gemaakt van de walstroomvoorzieningen in de havens waar de chartervaart gebruik van maakt. Daarna hebben we met de havens waar de walstroomvoorzieningen onvoldoende is contact gezocht. De resultaten zijn niet bemoedigend, door de netcongestie is uitbreiding of verzwaring van het net vaak niet mogelijk.

Oproep
Voor de juiste informatie zijn we in hoge mate afhankelijk van input van schippers. Laat het ons weten als er op het gebied van walstroomvoorzieningen problemen zijn. Dat kan via onderstaande ‘Member discussion’, of door een mail te sturen naar een van de beheerders van dit platform (zie Hoe werkt dit platform).

Het Walstroomcollectief
Voor de inventarisatie van de walstroomvoorzieningen in de havens wordt ook samengewerkt met ‘Het Walstroomcollectief’. Sinds 2020 bundelen havens, provincies, vaarwegbeheerders en gemeenten hun krachten om walstroom en daarmee duurzame logistiek over water te bevorderen. Zij doen dit onder de noemer ‘Het Walstroomcollectief’ en hebben als ultiem doel om binnen afzienbare tijd de juiste walstroomfaciliteiten op de juiste plaats te ontwikkelen.

De deelnemers hebben scherp voor ogen dat havenontwikkeling op een duurzame manier gedaan moet worden. Ook zien zij dat collectief ontwikkelen – écht in samenspraak met elkaar – substantiële voordelen heeft. Port Solutions Rotterdam (PSR) is regisseur van het collectief.

Het Walstroomcollectief ziet de urgentie van de duurzame ontwikkelingen en zet gezamenlijk de volgende stap voor de juiste walstroominfrastructuur op de juiste locatie. Bij opdrachtgevers van het Walstroomcollectief is behoefte aan richtlijnen, structuur en uitgangspunten die met elkaar worden ontwikkeld, zodat uniformiteit en standaardisatie ontstaat.

Bron van deze informatie is de website van PSR, kijk voor meer informatie op PSR | Walstroom (portsolutionsrotterdam.nl).

Walstroomvoorzieningen in havens

Login

Dit platform is een samenwerking van BBZ en Boat Bike Tours

Aanmelden

Dit platform is een samenwerking van BBZ en Boat Bike Tours

Greenway