West-Europa beleefde de warmste juni ooit gemeten, en medio juli is alweer de derde hittegolf van het seizoen een feit. Wat vroeger een uitzonderlijke zomer was, is volgens het KNMI inmiddels tot wel honderd keer waarschijnlijker geworden door klimaatverandering. Voor de passagiersvaart betekent dat een simpele rekensom: meer hete dagen is meer koelvraag, en meer koelvraag is meer draaiuren, meer brandstof of meer walstroom. En laat stroom nu net op die momenten het duurst zijn: tijdens de junihittegolf piekte de Belgische groothandelsprijs boven de één euro per kilowattuur — precies tijdens de aircopiek rond zonsondergang.

Hoe groot die kostenpost is, blijkt uit de zeevaart: na de aandrijving zijn de klimaatsystemen de grootste energieverbruiker aan boord van passagiersschepen. Op een hotelschip, waar gasten een koele hut simpelweg verwachten, kun je die post niet schrappen. Wel kun je hem verkleinen — en dat begint niet bij de airco zelf.

Houd de warmte buiten, dan hoef je minder te koelen

De goedkoopste kilowattuur koeling is de kilowattuur die je nooit nodig hebt. Chris Staalsmid, eigenaar van hotelschip Magnifique II (37 passagiers, 17 hutten), ontdekte dat met een van de oudste trucs uit het boekje: het dek wit schilderen. De witte verf reflecteert de zonnestraling, waardoor de hitteopbouw benedendeks aanzienlijk afneemt. Een blik verf is geen refit — maar het verschil is volgens Staalsmid enorm.

Wie nieuw bouwt of grondig verbouwt, kan een stap verder gaan. Walter van Berkum liet zijn nieuwe Magnifique X (32 gasten in 16 hutten) uitvoeren met dubbele isolatie. Dat scheelt fors in de koelkosten — en in de winter net zo goed in de verwarmingskosten. Daarnaast is de salon van het schip voorzien van warmtewerend glas. Op de overige schepen van van Berkum zijn de ramen van de restaurants en suites voorzien van warmtewerende folie.

En soms koelt een investering die je voor iets heel anders deed. Zo liggen er zonnepanelen op het dak van de Magnifique X. Behalve stroom leveren die panelen ook schaduw én een luchtlaag tussen paneel en dek. Het resultaat: een merkbaar koeler schip, terwijl de opgewekte stroom de airco ook nog eens voedt. Dubbele winst dus. Heb jij op dit moment nog geen budget voor zonnepanelen? Tip: houten vlonders aan dek hebben hetzelfde effect.

Voor hele warme dagen heeft van Berkum nog een praktische tip: het dektapijt dat op sommige van zijn schepen ligt, wordt overdag nat gehouden met behulp van de dekwaspomp. Ook dat scheelt een hoop warmte benedendeks.

Slimmer koelen: de techniek beweegt mee

Ook aan de installatiekant gebeurt er veel. Het Amsterdamse softwarebedrijf Arkitech helpt cruisemaatschappijen met speciale software besparen op hun klimaatsystemen — bij twaalf zeeschepen loopt de besparing in de miljoenen. Het principe is ook op riviercruise- en hotelschepen toepasbaar: niet harder koelen, maar preciezer, op basis van bezetting, buitentemperatuur en zonlast.

Interessant om te volgen is daarnaast de ICECUBE van Dutch Climate Systems: een ‘nature based’ klimaatunit die zo’n 80% minder energie verbruikt dan conventionele airco’s en volledig vrij is van schadelijke koudemiddelen. Het systeem is ontwikkeld voor gebouwen zoals scholen en kantoren, maar de onderliggende dauwpuntkoeling is precies het soort techniek dat bij een volgende refit het gesprek met je installateur waard is.

Begin bij het laaghangende fruit

Niet elke maatregel vraagt een investering. Zonwering aan de zonzijde, ’s nachts ventileren met koele buitenlucht, de setpoints een graad hoger en hutdeuren dicht houden bij draaiende airco: het klinkt banaal, maar samen scheelt het echte kilowatturen. Wie al een accupakket aan boord heeft, kan de aircopiek bovendien deels uit de batterij halen — en dure piekstroom of extra generatoruren vermijden. Zo grijpen de puzzelstukken van verduurzaming in elkaar: elke geweerde zonnestraal en elke bespaarde kilowattuur maakt de rest van je energiehuishouding eenvoudiger én goedkoper.

— BRONNEN —

Fieke vertelt over haar ervaringen met het installeren van een Durocan warmtepomp op haar Noordzeebotter. “Het was een spannende proef, maar ik ben best tevreden over het energieverbruik, hoe stil hij is en de hoeveelheid warmte die de warmtepomp produceert”, aldus Fieke. Het gebruik van een hoge temperatuur warmtepomp is een goed duurzaam alternatief voor het verwarmen van ruimtes die niet zo goed geïsoleerd zijn. De warmtepomp neemt weinig ruimte in en is goed te combineren met een gasolie cv.

Wat doet een warmtepomp precies?
Een warmtepomp is volgens Fieke eigenlijk een omgekeerde koelkast, hiermee kan je je woning verwarmen net als een cv. Een warmtepomp is een duurzamer alternatief omdat er geen brandstoffen worden verbrand voor het verwarmen van het schip. De warmtepomp haalt haar energie uit stroom, deze wordt steeds duurzamer opgewekt. De warmtepomp van Durocan is in het bijzonder milieuvriendelijk omdat zij als koudemiddel CO2 gebruikt. De meest gebruikte Koudemiddelen hebben een gwp (mate waarin het bijdraagt aan de opwarming van de aarde) van 300 tot 400. CO2 is de maatgever voor dit global warming potential, en heeft dus een gwp van slechts 1. De warmtepomp functioneert bij Fieke aan boord goed tot -5/-6 graden. Bij lagere temperaturen kan worden overgesprongen naar de gasolie cv.

De voor- en nadelen van een warmtepomp
De pomp neemt alleen buiten ruimte in beslag (unit ter grootte van een airco) en is daarom geschikt voor op kleinere schepen, zoals die van Fieke. De pompen zijn ook in serie te zetten, voor grotere schepen. De pomp is aan te sluiten op een cv-systeem en er is geen externe pomp nodig. Een aandachtspuntje is dat het gebruiken van de warmtepomp stroom kost. Deze pomp verbruikt max 10 Ampère. De standaardtemperatuur bij Fieke is ongeveer 19 graden, bij een temperatuur van 23 graden loopt de stroomrekening flink op. Daarnaast duurt het langer om een ruimte op te warmen met deze warmtepomp, omdat het vermogen kleiner is dan de meeste gasoliecv’s. Met de warmtepomp duurt het opwarmen van de woning, bijvoorbeeld ’s ochtends, echt langer dan met de gasolie cv.

Subsidie en kosten
Helaas is per januari 2024 de ISDE subsidie voor alle hoog temperatuur warmtepompen vervallen, omdat zij per definitie geen energielabel A krijgen. Dit terwijl in de komende jaren de meeste koudemiddelen uitgefaseerd worden vanwege het hoge gwp, en men juist naar koudemiddelen als CO2 toe wil. Durocan en leveranciers zijn in overleg met de overheid om dit terug te draaien.

Voor de scheepvaart zijn laagtemperatuur warmtepompen namelijk geen optie omdat de isolatiegraad vrijwel nooit hoog genoeg is, behalve na zeer grondige verbouwing. De kosten voor de meest eenvoudige installatie van deze warmtepomp zonder subsidie komen op ongeveer €7.500,-. (Als de huidige installatie dus niet veranderd hoeft te worden, bijv. met extra radiatoren.)

Zelf een warmtepomp installeren?
Fieke helpt je graag! De monteur van Durocan is niet gespecialiseerd in boten. Fieke heeft zich verdiept in het adviseren voor boten en is nu de schakel tussen Durocan en schippers. Mocht je interesse hebben in het installeren van een warmtepomp. Neem dan contact op met Fieke via debaatscheepsreparatie.nl

Login

Dit platform is een samenwerking van BBZ en Boat Bike Tours

Aanmelden

Dit platform is een samenwerking van BBZ en Boat Bike Tours

Greenway